Przepisy prawne wydane przez organa Unii Europejskiej, jak i krajowe w randze ustawy lub rozporządzenia i opublikowane w dziennikach ustaw regulują praktycznie wszystkie sfery życia nie wyłączając rolnictwa i hodowli zwierząt. Skala uregulowań prawnych sektora rolnictwa jest tak ogromna, że praktycznie każdy aspekt prowadzenia gospodarstwa utrzymującego zwierzęta inwentarskie jest opisany w ustawach lub rozporządzeniach. Tak też się stało w przypadku uboju świń, cieląt, owiec lub kóz na użytek własny. Wydane w tej sprawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 roku w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (Dz. U. Nr 207, poz. 1370), które zostało zmienione w marcu 2014 roku (Dz. U. 2014, poz.356) szczegółowo omawia zagadnienie uboju gospodarczego. Treść rozporządzenia jest trochę skomplikowana, gdyż odnosi się także do: „gospodarstw, w których dokonywany jest ubój zwierząt pochodzących z innych gospodarstw w celu produkcji mięsa”. Tego typu gospodarstw nie ma w powiecie przysuskim i część rozporządzenia odnosząca się do tej specyfiki nie dotyczy tutejszych rolników. Najważniejszą informacją jest jednoznaczne stwierdzenie, że mięso z ubitych zwierząt na użytek własny nie może być następnie sprzedawane innym osobom lecz zużyte wyłącznie we własnym gospodarstwie. Przed planowanym ubojem konieczne jest przekazanie co najmniej dzień wcześniej (24 godziny) informacji do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Przysusze o zamiarze dokonania uboju z podaniem kilku szczegółowych danych. Informację można przekazać ustnie lub pisemnie ( ubój świń) albo pisemnie (cielęta, owce, kozy) na formularzach, których wzory znajdują się na stronie internetowej Inspektoratu: http://bip.piwprzysucha.pl/?pid=36 Po uboju mięso powinno być poddane badaniu poubojowemu. Ta kwestia omówiona jest w rozporządzeniu w sposób dość skomplikowany i niejednoznacznie rozumiany przez rolników, tym bardziej ,że stosowane są tam takie określenia badania jak: „na wniosek” lub „z urzędu” . Wydaje się, że najlepiej byłoby się zwrócić jednocześnie do lekarza weterynarii praktykującego w najbliższej lecznicy dla zwierząt, z którym uda się na pewno umówić na wykonanie takiego badania. W odniesieniu do świń są to praktycznie najważniejsze informacje, niestety z dość ważną uwagą. Otóż ubój wszystkich gatunków zwierząt możliwy jest wyłącznie z udziałem tzw. „osoby uprawnionej”. Z powszechnego przeświadczenia wynika, że taką „osobą uprawnioną” może być tylko zawodowy rzeźnik. Z uwagi na niejednoznaczne określenie takiej osoby i problem w zrozumieniu zapisu przez rolników, dziennikarze jednego z czasopism podjęli się próby wyjaśnienia i opisania zagadnienia. Pojawił się artykuł „Świniobicie w rękach chłopa? Dziś to akt nielegalny”. Sprawa okazała się tak poważna, że spowodowała zaangażowanie się jednego z posłów do jej wyjaśnienia. Autor artykułu próbując ustalić wspólnie z Panem Posłem kim jest „osoba uprawniona” do przeprowadzenia uboju na użytek własny zwrócił się także do Ministerstwa Rolnictwa. Na potrzeby artykułu udało się ustalić definicję owej „osoby uprawnionej”. Otóż jest to osoba, która ukończyła 18 lat, ma co najmniej zasadnicze zawodowe wykształcenie oraz odbyła praktykę na stanowisku ubojowym pod okiem doświadczonego ubojowca, z co najmniej 3- letnim udokumentowanym stażem. Rozstrzygającym statusem takiej „osoby uprawnionej” jest możliwość okazania odpowiedniego dokumentu potwierdzającego spełnienie podanych wyżej wymagań. Nasuwa się pytanie, a co będzie, jeśli rolnik nie znajdzie „osoby uprawnionej” i sam dokona uboju wyhodowanego wieprzka? Niestety, narazi się na przykre konsekwencje prawne. Stanowią o tym przepisy karne do ustawy o ochronie zwierząt. W sprawie innych wątpliwości lub w kwestii wyjaśnienia bardziej skomplikowanych problemów związanych z ubojami sugeruję kontakt telefoniczny lub osobisty z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w Przysusze (tel. 48 675 2801 od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00). Istotną sprawą w przypadku zamiaru uboju cieląt, owiec lub kóz jest wyłącznie pisemne zgłoszenie zawierające oświadczenie o zagospodarowaniu materiału szczególnego ryzyka. I w tym wypadku proszę zainteresowanych rolników o kontakt z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w Przysusze. Kierując powyższe wyjaśnienia głównie do hodowców trzody chlewnej chciałbym przypomnieć także, iż obowiązuje bezwzględny wymóg zaopatrywania zakupionych świń w każdym wieku w świadectwo zdrowia. Świadectwa nie obowiązują wyłącznie w przypadku bezpośredniego przewozu świń z gospodarstwa do rzeźni Brak takiego świadectwa skutkuje w pierwszej kolejności pokryciem kosztów badań świń, które są nie małe, bo zaczynają się od kilkuset złotych. Sprawa wprowadzenia do gospodarstwa świń bez świadectwa wyjdzie na pewno na jaw i rozsądniej jest kupić świnie z pewnego źródła, potwierdzonego statusem gospodarstwa urzędowo wolnego od choroby Aujeszkyego u świń. Dodatkową sankcją i karą może być administracyjny nakaz uboju takich świń bez prawa do odszkodowania, w przypadku gdyby okazało się, że świnie są nosicielami tej choroby.
Michał Siedlecki Powiatowy Lekarz Weterynarii w Przysusze
